Datum: zondag 15 april 2012

Afstanden: 5, 10 en 21,1 km

Starttijd: 11.00 uur

Starttijd wandelen: vanaf  9.30 uur bij De Noordmee

Start en finish: Bij het sportpark van vv Sellingen, Dennenweg 2a, 9551 VJ  Sellingen

Inschrijven: kantine vv Sellingen

Inschrijfgeld: € 6,-- voorleden atletiekunie; voor niet-leden € 7,--, hiervan is € 1,-- voor een goed doel ( ), .

Kleed- en doucheruimte: bij de vv Sellingen (voor mannen), bij zwembad De Barkhoorn (voor vrouwen).

Verzorging: water, fruit

Herinnering: streekproduct

Organisatie: Loopsport Sellingen, Runners Stadskanaal

p.a. Sjak Kwak

De gemeente Vlagtwedde kent 60 namen van dorpen, streeknamen, buurten. Hiervan worden 50 als gehuchten aangemerkt. Van Veele tot Munnekemoer en Abeltjeshuis tot Jipsingboermussel. De namen zijn veelal ontstaan in de loop van de geschiedenis van Westerwolde. De gehuchten zijn voorzien van een heus naambord, zodat de historische namen voor altijd bewaard blijven.

 

Ter gelegenheid hiervan wordt door de Loopsport Sellingen in samenwerking met Plaatselijk Belang en het VVV een 14-gehuchtenloop georganiseerd. Een wandeltocht evenals een recreatieve hardloopwedstrijd. De afstanden bedragen 5, 10 of 21,1 km (halve marathon). Tijdens deze loop nemen we u mee op een tocht langs 14 gehuchten in de omgeving van Sellingen. Een afwisselende sightseeing langs de Sellinger Bossen van boswachterij Westerwolde. Over wegen, paden, lanen, fietspaden, langs vennetjes, riviertjes en kanalen, wordt u een aantrekkelijke route voorgeschoteld. Het kleinschalige eslandschap met het meanderende riviertje Ruiten Aa die zich kronkelend een weg zoek richting Dollard, afgewisseld door de ruime open landschappen met  korenvelden en aardappelvelden.

De oude meanders zijn in 2009 opnieuw aangelegd in het kader van de Ecologische Hoofdstructuur die zich uitstrekt langs het gehele stroomdal van de Ruiten Aa van Ter Apel tot Wedderveer.

 

De totale route is ca. 21,1 km lang (halve marathon) en start bij het sportpark van de vv Sellingen aan de Dennenweg te Sellingen. Desgewenst kan de route in twee etappes (10,5 km) worden afgelegd. Eén ten zuiden van Sellingen en één ten noorden. Wandelaars en Nordic Walkers zijn van harte welkom. Het startpunt is in beide gevallen bij de Top-locatie.

Bij de wedstrijd over 21,1 km kan er met voorlopers een goede tijd worden gelopen. Er wordt gestreefd naar eindtijden van 1.45 u, 1.50 u, 1.55 u, en 2.00 uur. Voor ieder wat wils. De groepen worden tevens begeleid door fietsers. 

 

1.  Richting Beetserweg (Overdiep*)

2.  RA (Beetserweg, Overdiep gaat over in Sellingerbeetse*)

3.  Na ca. 3 km LA (Borgertangerweg,)

4.  Na ca. 200 m RA, paadje door bosstrook (Lauderzwarteveen*)

5.  Bij einde bosstrook over watergang LA betonpad volgen (Borgertange*, Borgerveld*)

6.  Op kruising RA (Borgerweg)

7.  1e weg LA (Veersterweg, Veerste Veldhuis*)

8.  Einde weg LA (Ter Apelerstraat)

9.  Eerste verharde weg RA (Laudermarkenweg, Laude*)

10.  Na 20 m LA, onverharde weg (Meente)

11.  Einde weg RA (Schapenweg)

12.  Einde weg LA (Slangenborgerweg)

13.  Einde weg RA (Ter Apelerstraat)

14.  1e weg RA (Borgerschapenweg, Ter Borg*).

15.  1e weg RA (ook: Borgerschapenweg)       

 

Voor korte etappe (10,5 km):

16A: op T-splitsing rechtdoor, 1e weg RA (Ter Apelerstraat), 2e weg LA (in bebouwde kom Sellingen, Beetserweg) en over brug RA (Dennenweg, Top-locatie). Einde 1e etappe.

 

17.  Voor kanaal LA (Ruiten A Kanaal West IV)

18.  1e weg LA (Kanaalweg)

19.  Einde weg RA (Zuidesweg, Zuidveld*)

20.  2e weg LA (Breetuinenweg)

21.  1e weg RA (Veentuinen, Sellingen*)

22.  Op T-splitsing LA

23.  Na nr. 63a RA en tegelpad volgen (Kampweg)

24.  1e weg RA (Hassebergerweg)

25.  Voor sluiscomlex Sellingerbrug LA (Ruiten A Kanaal West III)

26.  Na ca. 3 km LA (Overdijksterweg) (via Leemdobben en Lammerweg*)

27.  Einde weg LA (Lammerweg), fietspad nemen,

28.  1e weg RA (Rijsdammerweg, Rijsdam*)

29.  Einde weg LA (Bovendiepsterweg, Sellingerzwarteveen*)

30.  Bij kruising rechtdoor (Dennenweg)

31.  De loop eindigt bij het sportpark van de vv Sellingen(=startpunt).

 

*naam gehucht

 

Het is een oud kerkdorp dat al in de oorkonde van ± 1150 genoemd als één van de vijf kerspelen van het klooster Corvey (bij Höxter aan de Weser). Zelling, znw. m. ‘bed door een schip in de modder gemaakt; ondiepe stroken grond in de Hollandse IJssel’, sedert 1861 selling en sel , maar vgl.  mnl. v. ‘gegraven inham of haventje in buitengronden’ (Zeeland en Zuidhollandse eilanden), mnd. Selling (> nhd. Seeling; niet     verwant is echter fra. Souille,dat eerst sedert de 16e eeuw bekend is en gevormd werd uit souiller (bevuilen)’ – herkomst onbekend. (uit: J. de Vries, 1992) Hoort Sellingen nu bij de oudste bewoningskernen van Westerwolde? Wijst de –ing uitgang hier op een nederzetting van de ‘’tweede generatie’? Of is er sprake van secundaire naamgeving aan een al bestaand dorp? Bij Sellingen is geen overtuigende verklaring voor handen, vooral omdat er in de directe omgeving geen ouder dorp bekend is. Het feit is dat Sellingen al vroeg een belangrijke positie als kerkdorp verwierf. Wellicht is dat gegeven, samen met de vroege, maar onjuist gedateerde schriftelijke vermelding van Sellingen van ‘omstreeks 1150’ hier een geheel eigen rol gaan spelen. Op grond van de naam zelf zou Sellingen niet tot de kernvestigingen hoeven behoren. Op grond van de gevonden microtoponiem oerde, verderop verklaard, kan Sellingen zeker beschouwd worden als dorp van de ‘tweede generatie’. (Groenendijk, 256)

In Westerwolde wordt de Ruiten A van oudsher t Ol Daip genoemd. Om de markegronden ten westen van Sellingen te kunnen bereiken moest men t Ol Daip oversteken. Wanneer men de weg volgde in dat gebied, over t Ol  Daip dus, kwam men in een streekje met enkele arbeiderswoningen en keuterijen.

Ten zuidwesten van Sellingen strekten zich tot in de eerste decennia van de twintigste eeuw uitgestrekte venen uit. De streeknaam ‘Beetse’ wordt met name in Westerwolde gebruikt. Het verwijst naar ‘laaggelegen groenland, moerassig land’. Met de Sellingerbeetse werden de natte (gras)landen bedoeld die binnen de markegrenzen van Sellingen lagen. De grenzen hiervan werden gevormd door de (huidige) Zevenmeersveenweg (N) en de Beetserweg (Z).

Een ‘tange’ is de benaming voor een zandige (tongachtige) hoogte of zandrug. In Westerwolde zijn verschillende plaatsnamen met daarin het woord verwerkt, o.a. Tange, Bourtange, Hanetange, etc. De Borgertange was de (begaanbare) tange vanaf Ter Borg, waarover een zandpad richting het zuidelijk gelegen De Beetse liep (Hottinger-atlas 1773).

Met het Borgerveld worden de noordwestelijk gelegen gronden van de marke Laude bedoeld. De gronden die dus het dichtst bij Ter Borg lagen. Tussen het Borgerveld en Ter Borg ligt het natuurgebied Ter Borg, dat grotendeels door Staatsbosbeheer wordt beheerd.

In tegenstelling tot Vlagtwedder Veldhuis dat tussen Renneborg en het dorp Vlagtwedde ligt, wordt het andere gehuchtje van dezelfde naam aangeduid als Veerste Veldhuis. In vroegere eeuwen een solitair erve (het huis in het veld).

Het laatste deel van de naam van dit eeuwenoude esgehucht, -lage, is in Westerwolde een veel voorkomend woord (Barlage, Blekslage, Wallage etc.). In tegenstelling tot wat het woord suggereert (laagte), betekende het oorspronkelijk: een door rooiing in een bos ontstane opening of een open stuk tussen twee bossen. Het woorddeel ‘wals’ is moeilijker te verklaren: mogelijk verwijst het naar een mansnaam of een aarden wal (Abels).

Ook de naam van dit oude esgehucht is moeilijk te verklaren. Vroeger werd het geschreven als Lowede of zoals in 1753: Louwde (onder den klockenslach Sellingen). Volgens W. de Vries (1946) verwijst het naar een laag, vochtig gebied. De oude schrijfwijze (‘lo-‘) kan echter ook duiden op een veld met houtopslag waar nog wel geweid kan worden (‘lo’) of een gedunde open plek in een kleiner bosje (‘wede’). Vroeger een was Laude een aparte boerschap in Westerwolde.

In de volksverhalen is sprake van een borg (steenhuis) die hier in vroegere eeuwen zou hebben gestaan. Tot nu toe is daarvan geen enkel (schriftelijk of materieel) spoor gevonden. De plaatsnaam Ter Borg verwijst eerder naar ‘berg’, waarmee de nabijgelegen Kleerberg bedoeld kan zijn. Ter Borg is één van de Middeleeuwse esgehuchten rondom Sellingen.

Ten zuiden van Sellingen lagen markegronden die onder andere werden gebruikt voor de beweiding van schapen en/of koeien. De ‘osseheer’ en de ‘scheper’ zagen toe op de beweiding.

Carel Rabenhaupt liet de Ruiten A door een ‘rijsen dam’ afsluiten. Daarom moest het opgestuwde water door een nieuw te graven diep –het Sellingerdiepje– naar de vesting Bourtange worden geleid. De opgeworpen grond werd gebruikt om aan de westelijke rand van het diepje een leidijk aan te leggen. Deze vormt ook de verbinding tussen de vesting en het wachthuis bij de Rijsdam. De weg door Over de Dijk volgt het oude tracé, terwijl het gedempte Sellingerdiep vanaf de Zodenpandweg het ‘Moddermanspad’ wordt genoemd. Dit was de Winschoter sous-prefect die in de Franse tijd de Westerwoldse boeren dwong om het Sellingerdiep –dat in de loop der tijd danig vergroeid was– weer uit te graven.

Het woord ‘dobben’ verwijst naar gegraven kuilen. Deze kuilen zijn in het verleden in deze buurt ontstaan door het opgraven van leem. Het leem werd in Westerwolde lange tijd gebruikt voor het opvullen van muren (met een raster van wilgetenen) en vloeren. Nadat baksteen langzamerhand het dominante bouwmateriaal was geworden en leem steeds minder werd gebruikt, bleef de bevolking over de´Laimdobben´ spreken.

De naam van deze weg roept de herinnering op aan de tijd dat de boerschap van Jipsinghuizen nog grote schaapskudden bezat. De schaapskudden werden via deze route naar de markegronden geleid. Met de grootschalige ontginningen in de eerste decennia van de twintigste eeuw, verdween er steeds meer heide. Hierdoor begonnen de schaapskooien en rondtrekkende kudden ook tot het verleden te horen.

“Het land was reddeloos, de regenten waren radeloos en het volk was redeloos”, de bekende typering van de paniek in 1672, toen de Republiek onverwacht werd aangevallen door de koningen van Frankrijk en Engeland en de keurvorsten van Keulen en Münster. De keurvorst van Münster, Christoph Bernhard von Galen, zette de aanval in op het noorden. In allerijl werd Carel Rabenhaupt aangetrokken om de verdediging ter hand te nemen. Aangezien het Bourtanger Moor verregaand was verdroogd en er onvoldoende bewaterd kon worden, besloot Rabenhaupt om het water van de Ruiten A op deze plek met een ´rijsen dam´ (een dam van rijshout) op te stuwen en naar de vesting om te leiden via een nieuw te graven kanaal, het Sellingerdiepje. Overigens was het idee van Rabenhaupt niet nieuw; uit archiefstukken blijkt dat men al in 1631 met vergelijkbare constructies bezig is geweest.

Dit is een gebied ten noordwesten van Sellingen tussen de Zevenmeersveenweg en de Rijsdam. Van oudsher was het een veenachtig gebied dat tot de marke van Sellingen behoorde. Het veen werd ter plaatse gekenmerkt door een donkere, nagenoeg zwarte kleur. In de ontginningsjaren van het Interbellum werd dit beschouwd als dusdanig slechte grond, dat het beplant is met bos. In de Tweede Wereldoorlog werden Joden vanuit het kamp Sellingerbeetse hier aan het werk gezet. De zwarte kleur werd veroorzaakt door de ouderdom, zwaarte en sterke humificatie van het veen.

Sjak Kwak

Lammerweg 28

9551 TC Sellingen

Tel.nr.: 0599 326220

info@sellingenloopsport.nl

- Het Nieuwskanaal

- Globe Runners

- Gerrit Schuitema Blogspot

- Schansenloop

- Rabobank Zuid-Oost Groningen

- Loopcircuit

- Runners Stadskanaal

- Monnikentocht

- Univé Klap-tot-klap-loop